Waarom 15 januari bekendstaat als de dag van de Elfstedentocht

Samenvatting

De keuze voor 15 januari is geen toeval. Op die datum in 1909 werd de eerste officiële Elfstedentocht verreden. Daarmee markeert 15 januari het begin van een nationale traditie die uitgroeide tot een van de grootste sport- en cultuurfenomenen van Nederland. Tot op de dag van vandaag geldt deze datum als het symbolische startpunt van de Elfstedentochtgeschiedenis.

Op 15 januari 2026 staat het Fries Scheepvaart Museum volledig in het teken van De Dag van de Elfstedentocht. Tijdens deze bijzondere middag duiken sporthistorici, oud-bestuurders en ooggetuigen in het rijke verleden van Nederlands bekendste schaatsevenement. Maar waarom is juist 15 januari uitgeroepen tot De Dag van de Elfstedentocht?

De oorsprong van De Dag van de Elfstedentocht

De keuze voor 15 januari is geen toeval. Op 15 januari 1909 werd de eerste officiële Elfstedentocht verreden. Die dag markeert het begin van een nationale traditie die uitgroeide tot een van de grootste sport- en cultuurfenomenen van Nederland. Sindsdien wordt 15 januari gezien als het symbolische startpunt van de Elfstedentochtgeschiedenis.

Omdat de tocht door klimaatverandering steeds minder vaak kan worden gereden, is 15 januari uitgegroeid tot een vaste herdenkings- en ontmoetingsdag. Op deze dag staat niet het ijs centraal, maar het verhaal, de mensen en de betekenis van de Elfstedentocht.

Koninklijke band met de Elfstedentocht

Tijdens De Dag van de Elfstedentocht 2026 opent sporthistoricus Jurryt van de Vooren de middag met zijn onderzoek naar de bijzondere band tussen het Koningshuis en de Elfstedentocht. Daarbij komt onder meer de legendarische tocht van 1986 aan bod, waarin kroonprins Willem-Alexander als eerste lid van het Koninklijk Huis de Elfstedentocht volbracht.

Deze koninklijke deelname versterkte de nationale status van de tocht en maakte 1986 tot een van de meest memorabele edities uit de geschiedenis.

Kennis van natuurijs doorgeven

Ook Henk Kroes, voormalig voorzitter en ijsmeester van de Vereniging De Friesche Elf Steden, is aanwezig. Samen met zijn zoon Sytse Kroes vertelt hij hoe kennis over natuurijs, ijsvorming en veiligheid wordt bewaard en doorgegeven, nu de kans op een nieuwe Elfstedentocht steeds kleiner lijkt te worden.

Gesprekken, beelden en ooggetuigen

Presentator Sippy Tigchelaar gaat in gesprek met Jan Bakker, de nieuwe voorzitter van de vereniging en zelf deelnemer aan de Elfstedentocht van 1997. Bezoekers zien daarnaast unieke filmbeelden uit 1956 en 1986, twee tochten die diep in het collectieve geheugen van Nederland gegrift staan.

Bijzonder is ook het verhaal van Berend Keulen, die tussen 1947 en 1997 bij alle zeven verreden Elfstedentochten aan de start stond. Zijn ervaringen geven een zeldzaam compleet beeld van vijftig jaar Elfstedentochtgeschiedenis.

Praktische informatie

De Dag van de Elfstedentocht vindt plaats op 15 januari 2026 in het Fries Scheepvaart Museum.
Kaarten kosten €11 per persoon en zijn inclusief koffie of thee met oranjekoek en een borrel na afloop. Tickets zijn te bestellen via de website van het Fries Scheepvaart Museum.

Meer dan een schaatstocht

De Dag van de Elfstedentocht laat zien dat de Elfstedentocht meer is dan een sportevenement. Het is een levend stuk cultureel erfgoed. Juist daarom blijft 15 januari, de dag waarop het allemaal begon, een vaste datum om de magie van de Elfstedentocht levend te houden, ook zonder ijs.

Wil je zelf een Elfstedentocht beleven? Deze reis is onderdeel van de complete fietsvakanties van Friesland Holland Travel, specialist in Elfstedentochten per fiets. Meer weten of zelf een tocht plannen?

🌐 www.frieslandhollandtravel.nl
✉️ info@frieslandhollandtravel.com